Beyin Absesi
Serebral (beyin
) absesi hemen daima vücutta bir başka bölgedeki bir infeksiyon
odağından kaynaklanır. Bunlar arasında birinci sırada paranazal
sinüslerin ve kulak boşluklarının infeksiyonu gelir. Akciğer abseleri
ve bronşektazi de önemli bir grubu oluşturur. Bir diğer büyük grup da
akut bakteriyel endokardit komplikasyonlarıdır. Çok daha seyrek olarak
da pelvik infeksiyonlar, osteomiyelit, diş absesi gibi fokal
infeksiyonlar sorumludur. Olguların sadece % 10 kadarında travma ve
intrakranyal cerrahi girişimler sorumludur. Serebral abselerin üçte
biri fokal yayılma ile duranın aşılması veya serebral venöz dolaşımın
invazyonu ile gerçekleşir; bu durumda abse lokalizasyonu primer
infeksiyona komşuluk gösterir. Uzak bir kaynaktan hematojen yolla
yayılma ise olguların üçte birinde sözkonusudur (metastatik abse). En
sık serebral abse etkenleri arasında anaerob veya mikroaerofilik
streptokoklar, bakteriodes gibi diğer anaeroblar, stafilokoklar,
aktinomyces, nocardia yer alır. Mantarlar da abse yapabilirler.
Patoloji, klinik ve radyolojik bulgular:
Başlangıcta
lokalize inflamatuvar eksuda, damarlarda septik trombozlar ve lökosit
kümeleri gözlenir. Bölge hiperemiktir ve interstisyel ödem vardır.
Henüz abse sınırlarının tam kesinleşmediği bu aşamaya serebrit adı da
verilir. Bu aşamada başağrısı, ateş, fokal nörolojik bulgular,
epileptik nöbetler görülebilir. İlk 1-3 günü içeren erken serebrit
döneminde BT’de çevre dokudan hafifçe daha düşük dansitede belli
belirsiz bir alan ve düzensiz kontrast tutulumu görülebilir. Sonraki
hafta içinde (geç serebrit dönemi) yavaş yavaş çevresel kontrast
belirmeye başlar. Daha sonra ortada nekrotik bir alan meydana gelir,
çevresinde de fibroblastlar prolifere olarak kapsülü meydana
getirirler; böylelikle abse sınırlanmış olur. Ama tedavi edilmezse abse
genişleyebilir veya çevresinde yavru abseler oluşabilir. Bu aşamada
başağrısı şiddetlenir, bulantı kusma gibi kafa içi basınç artışı
bulguları eklenir, ancak ateş gerileyebilir. Nöbetler görülebilir.
Zamanla absenin bulunduğu bölgeye göre değişebilen fokal nörolojik
bulgular (bakınız: semiyoloji bölümü), papillödem ve uyanıklık kusuru
gelişir. Bu sırada nöroradyolojik olarak abse daha iyi görülebilir hale
gelmiştir: BT’de ortası hipodens, çevresi halka şeklinde kontrast
tutan, onun da çevresinde yaygın ak madde ödemi bulunan bir lezyon
şeklinde görülür. Eğer suppurasyon subdural veya epidural aralığa
sınırlıysa, nöroradyolojik olarak kitle etkisi gösteren subdural veya
epidural effüzyon şeklinde görülür.
Serebrit aşamasında lomber
ponksiyon yapılırsa, basınç biraz artmış bulunabilir; birkaç yüze kadar
lökosit bulunabilir; nötrofil oranları değişkendir; protein düzeyi
genellikle 100 mg/dl’nin üzerindedir; şeker normal sınırlardadır.
Genellikle sedimentasyon hızı artar. Abse geliştikten sonra lomber
ponksiyon yapılmasının serebral veya serebellar herniasyon riski
taşıdığı için kontrendike olduğu unutulmamalıdır.
Tedavi:
Yapılabilirse
stereotaktik aspirasyon ve kültür ile hem tanı doğrulanabilir hem de
sorumlu ajan belirlenebilir ve spesifik olarak tedavi edilebilir. Bunun
mümkün olmadığı durumlarda ise ampirik tedavi uygulanır. Serebrit
fazında yakalanmışsa, uygun antibiyotik tedavisi ile iyileşme şansı
yüksektir. Penisilin G 20-24 milyon ünite/gün ve ek olarak 4-6 gr/gün
kloramfenikol veya metranidazol (15mg/kg bolus ardından 4 x 500 mg)
veya alternatif olarak üçüncü kuşak sefalosporin ile metranidazol
verilebilir. Eğer kafa travması veya cerrahi girişim öyküsü varsa
stafilokoklara yönelik olarak penisilinaza dirençli penisilin
türevleri, penisilin alerjisi olanlarda da vankomisin verilmelidir.
Eğer hasta immunkompromize ise mantar abseleri de akla gelmelidir.
Ödeme ve kitle etkisine yönelik olarak intravenöz mannitol ve
deksametazon verilebilir. Cerrahi girişimin gerekliliği ve uygulanma
şekli tartışmaya açık bir konudur. Eğer tedavi altında klinik tablo
kötüleşirse stereotaktik veya açık cerrahi girişimle abse aspirasyonu
gerekebilir. Sadece soliter, yüzeyel, iyi sınırlanmış ve yabancı
cisimle ilişkili abseler cerrahi eksizyon adayıdır.
Kaynak : saglikyurdu.net
